De volledige naam van Tomos, een merk van scooters, motorfietsen en bromfietsen, is Tovarna Motornih Vozil, Koper (Triëst). Tomos is van oorsprong een Joegoslavisch (tegenwoordig Sloveens) merk dat vanaf 1954 in licentie de Oostenrijkse Puch bromfietsen en lichte motorfietsen voor de binnenlandse markt maakte onder de eigen merknaam.
Pas in 1958 bouwde Tomos zijn eerste eigen product: een stationaire motor voor verschillende toepassingen. In 1960 werden de eerste Tomos-bromfietsen door de NV Vedezo (het latere Tomos Nederland te Epe) in Nederland geïmporteerd.
In 1962 kwam er een 90 cc-model. Vanaf 1966 worden de brommers ook door Tomos Nederland in Epe gebouwd en later kwam er ook een fabriek in Amerika. Vooral de in Epe gemaakte Tomos 4L (door het verwarrende logo ook wel 4TL genoemd) met 4 versnellingen voetschakeling was in Nederland populair, en werd geproduceerd van 1969 tot begin jaren '80, toen overigens versnellingsbromfietsen uit de gratie raakten vanwege de hoge verzekeringspremie.
In 1972 volgde een automatische bromfiets. Tomos maakte trial-, cross- en straatmachines, waaronder ook wegracemotoren. Het Sloveense moederbedrijf heeft de productie van Tomos bromfietsen in Epe per december 2009 gestopt.
De Tomos bromfietsen zoals wij die nu kennen kwamen voort uit Puch. Tomos begon eind jaren 50, begin jaren 60 met het produceren van bromfietsen onder Puch-licentie. Door een onvolkomenheid in het contract met Puch kon Tomos na afloop van het 5-jarig licentiecontract ook gaan exporteren en direct de concurrentie met Puch aan gaan in Nederland. Stokvis (Puch importeur voor Nederland) was hier absoluut niet blij mee en verspreidde het gerucht dat Tomos een Puch kopie was van veel slechtere kwaliteit. Veel mensen geloofden dit direct en zo ontstond er enige rivaliteit tussen Puch en Tomos en hun berijders.
Deze rivaliteit bestaat eigenlijk alleen in Nederland. Tussen de Fabrieken van Tomos in Koper (het voormalig Joegoslavië) en de Puch fabrieken in Graz (Oostenrijk) zelf is nooit rivaliteit geweest. Het was zelfs zo dat sommige onderdelen ook na de licentie periode nog steeds in elkaars fabriek werden gemaakt.
Bron: Wikipedia, de vrije encyclopedie